Omgeslagen in koud water, wat nu? We vroegen het Jason-lid én arts Willard Rijnberg

Geplaatst op 24-01-2020  -  Categorie: Algemeen  -  Auteur: Laura (webcie)

Al bij 10 graden spreken we van koud water en daarin vallen is levensgevaarlijk. Wat gebeurt er als je overboord slaat in water dat kouder is dan 10 graden? Wat moet je doen áls het gebeurt? En, even belangrijk: hoe help je een ander? 

Het grootste gevaar is niet onderkoeling, maar cold shock

De meeste mensen die overlijden na een val in koud water bleken een normale lichaamstemperatuur te hebben. Het probleem van omslaan in koud water is dus niet onderkoeling, maar cold shock. Waar je bij een normale temperatuur je adem tot ongeveer een minuut in kunt houden, heb je in koud water je ademhaling niet meer onder controle. Als je dan met je hoofd onder water komt, is de kans groot dat je plotseling diep inademt en er koud water in je longen komt. Dat is vrijwel direct dodelijk. Die neiging tot diep inademen kun je niet bedwingen, dat is het gevaarlijke.

Door het koude water worden je bewegingen ongecoördineerd en kun je niet meer zwemmen

Hetzelfde mechanisme dat ervoor zorgt dat je je ademhaling niet meer kunt bedwingen, heeft effect op de zenuwen en spieren in je armen en benen. Die doen het dan niet goed meer en het risico is groot dat je niet meer in staat bent tot zwemmen. Je  bewegingen worden ongecoördineerd en zijn niet meer effectief. Je 'staat' bijvoorbeeld verticaal in het water en komt niet meer vooruit en je bent niet meer in staat om een kleine afstand te zwemmen.

Onderkoeling treedt later op

In tegenstelling tot wat je misschien denkt, treedt onderkoeling pas na langere tijd op. Voorwaarde is natuurlijk wel dat je het hoofd boven water houdt. Daarom is het ook zo belangrijk om een goed reddingsvest te dragen.

Wat te doen als je in het water terechtkomt?

Draag altijd een reddingsvest en neem een mobiele telefoon mee aan boord in een waterdichte hoes. Mocht je boot omslaan, doe dan het volgende:
1. Probeer je hoofd boven water te houden.

2. Probeer rustig te ademen.

3. Houdt je vast aan de boot.

4. Blijf bij elkaar.

5. Maak je lichaam ze klein mogelijk, zodat de warmte zoveel mogelijk bewaard blijft.

6. Ga niet zwemmen of watertrappelen om warm te blijven want dat werkt averechts.


Wat kun jij als omstander doen om iemand te helpen?

Mensen die onderkoeld raken, gaan rillen om de temperatuur omhoog te brengen. Ze zijn vaak verward en kunnen situaties niet goed beoordelen. Als iemand onderkoeld op de wal wordt gebracht, is het zaak:
1. hem of haar goed in dekens te wikkelen;

2. het hoofd goed te bedekken;

3. daarna het slachtoffer te omwikkelen met een thermodeken;

4. bij ernstige onderkoeling of twijfel daarover: direct 112 bellen!


Als goede zwemmer en in uitstekende conditie geldt dit toch niet voor mij?

Dat doet er niet toe. Ook bij jonge mensen en ervaren zwemmers met een topconditie treden cold shock en onvermogen tot zwemmen op.

spider 2